{"id":885,"date":"2011-11-14T11:03:46","date_gmt":"2011-11-14T11:03:46","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/?p=885"},"modified":"2012-10-11T09:16:46","modified_gmt":"2012-10-11T09:16:46","slug":"haiku-%e2%80%93-japonska-sztuka-walki-ze-slowem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/?p=885","title":{"rendered":"Haiku \u2013 japo\u0144ska sztuka walki ze s\u0142owem"},"content":{"rendered":"<p>Czy wiecie co to haiku?<strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong>17 sylab i kr\u00f3tka refleksja nad \u017cyciem<\/strong><\/p>\n<p>W wikipedii czytamy:<\/p>\n<p><em> haiku \u2013 \u017cartobliwy wers<\/em><\/p>\n<p><em>Tw\u00f3rc\u0105 haiku jest <a title=\"Bash\u014d Matsuo\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bash%C5%8D_Matsuo\">Matsuo Bash\u014d<\/a>. W Japonii <a title=\"Epoka Edo\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Epoka_Edo\">okresu Edo<\/a> komponowanie poezji nale\u017ca\u0142o do rozrywek os\u00f3b wykszta\u0142conych, dlatego  tak\u017ce Bash\u014d komponowa\u0142 wiersze w najpopularniejszym w\u00f3wczas stylu haikai  na spotkaniach towarzyskich oraz notowa\u0142 wierszem wra\u017cenia w swoim  dzienniku. Wers wyj\u015bciowy <a title=\"Haikai no renga (strona nie istnieje)\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Haikai_no_renga&amp;action=edit&amp;redlink=1\">haikai no renga<\/a> \u2013 \u017cartobliwej pie\u015bni wi\u0105zanej jest najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 utworu,  poniewa\u017c okre\u015bla jego tematyk\u0119 i nastr\u00f3j. Proces kompozycji wygl\u0105da\u0142  nast\u0119puj\u0105co:<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<ul>\n<li><em>uk\u0142adano <\/em><em>hokku o liczbie sylab: 5 + 7 + 5 (pisanych w jednej linijce)<\/em><\/li>\n<li><em>odpowiedzi\u0105 na to by\u0142o <\/em><em>waki (dos\u0142. kolejny wers) o liczbie sylab 7 + 7 (r\u00f3wnie\u017c w jednej linijce)<\/em><\/li>\n<li><em>w powy\u017cszy spos\u00f3b powstawa\u0142a pierwsza <a title=\"Strofa\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Strofa\">zwrotka<\/a><\/em><\/li>\n<li><em>analogicznie komponowano kolejne zwrotki.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>Najcz\u0119\u015bciej pie\u015bni wi\u0105zane komponowane by\u0142y grupowo jako rozrywka  towarzyska. Wers wyj\u015bciowy uk\u0142ada\u0142a osoba najbardziej powa\u017cana w  towarzystwie, po czym ka\u017cdy uczestnik po kolei wymy\u015bla\u0142 nast\u0119pny wers, a  ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a notowana. <a title=\"Bash\u014d Matsuo\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bash%C5%8D_Matsuo\">Matsuo Bash\u014d<\/a> chcia\u0142 w swoich pami\u0119tnikach szybko zanotowa\u0107 chwilowe wra\u017cenia, jakich  do\u015bwiadcza\u0142, dlatego zacz\u0105\u0142 spisywa\u0107 tylko wersy wyj\u015bciowe haikai  (mo\u017cna ten spos\u00f3b notowania my\u015bli por\u00f3wna\u0107 do <a title=\"Lapidaria\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Lapidaria\">Lapidari\u00f3w<\/a> <a title=\"Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski\">Kapu\u015bci\u0144skiego<\/a>), by ostatecznie doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce mog\u0105 by\u0107 samodzielna form\u0105 <a title=\"Liryka\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Liryka\">poetyck\u0105<\/a>.<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>S\u0142owo haikai oznacza \u017cart i rzeczywi\u015bcie pierwsze utwory <a title=\"Haikai no renga (strona nie istnieje)\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Haikai_no_renga&amp;action=edit&amp;redlink=1\">haikai no renga<\/a>, ze wzgl\u0119du na m.in. u\u017cycie j\u0119zyka kolokwialnego by\u0142y \u017cartobliwe i lekkie w por\u00f3wnaniu z klasyczn\u0105 poezj\u0105 <a title=\"Tanka\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Tanka\">tanka<\/a>,  jednak poziom \u017cartu r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tw\u00f3rcy. Haikai w\u015br\u00f3d  og\u00f3\u0142u sta\u0142o si\u0119 medium tre\u015bci wulgarnych, ale wybitni poeci tego nurtu  pos\u0142ugiwali si\u0119 inteligentnym humorem. <a title=\"Bash\u014d Matsuo\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bash%C5%8D_Matsuo\">Matsuo Bash\u014d<\/a> natomiast odrzuci\u0142 humor na rzecz impresji, wzruszenia, kontemplacji przyrody.<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>Do najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w haiku zalicza si\u0119 nast\u0119puj\u0105cych poet\u00f3w: <a title=\"Bash\u014d Matsuo\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bash%C5%8D_Matsuo\">Matsuo Bash\u014d<\/a> (1644-1694), <a title=\"Yosa Buson\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Yosa_Buson\">Yosa Buson<\/a> (1716-1783), <a title=\"Kobayashi Issa\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kobayashi_Issa\">Kobayashi Issa<\/a> (1763-1828), <a title=\"Shiki Masaoka\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Shiki_Masaoka\">Masaoka Shiki<\/a> (1867-1902).<\/em><\/p>\n<h2><em>Wsp\u00f3\u0142czesne haiku<\/em><\/h2>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>We wsp\u00f3\u0142czesnej Japonii haiku jest nadal ch\u0119tnie (a przede wszystkim  powszechnie) uprawian\u0105 form\u0105 poezji, co znajduje sw\u00f3j wyraz w programach  telewizyjnych na temat haiku, wierszach czytelnik\u00f3w publikowanych w  gazetach codziennych lub w og\u00f3lnokrajowych konkursach haiku. Na przyk\u0142ad  japo\u0144ska firma Itoen produkuj\u0105ca herbat\u0119 marki \u014ci Ocha organizuje  doroczny konkurs haiku, w kt\u00f3rym nagrod\u0105, poza pieni\u0119dzmi, jest  publikacja zwyci\u0119skich utwor\u00f3w na etykietach butelek z herbat\u0105 (przez  ca\u0142y rok). Do chwili obecnej przeprowadzono 19 edycji, od pocz\u0105tku  przyjmuj\u0105c zg\u0142oszenia w j\u0119zykach <a title=\"J\u0119zyk japo\u0144ski\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/J%C4%99zyk_japo%C5%84ski\">japo\u0144skim<\/a> i <a title=\"J\u0119zyk angielski\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/J%C4%99zyk_angielski\">angielskim<\/a> (przyznawana jest osobna nagroda dla haiku po angielsku).<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>Haiku jest zwi\u0105zane z filozofi\u0105 <a title=\"Zen\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Zen\">zen<\/a>,  kt\u00f3ra w sztuce zak\u0142ada operowanie paradoksem, subtelno\u015b\u0107, estetyczny  minimalizm i wyzbycie si\u0119 w\u0142asnego ja. Najlepsze haiku cz\u0119sto \u015bwiadomie  nie pozwalaj\u0105 na jak\u0105kolwiek konkretn\u0105 interpretacj\u0119, a jednak  pozostawiaj\u0105 w odbiorcy ulotne, refleksyjne odczucie, kt\u00f3re chcia\u0142  przekaza\u0107 poeta.<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<h2><em>Haiku tworzone elektronicznie<\/em><\/h2>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>Jak donosi najbardziej znany brytyjski tygodnik popularnonaukowy <a title=\"New Scientist\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/New_Scientist\">New Scientist<\/a> z pierwszej po\u0142owy stycznia 2008, dr <a title=\"Naoko Tosa (strona nie istnieje)\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Naoko_Tosa&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Naoko Tosa<\/a>, wyk\u0142adowczyni <\/em><em>Academic Center for Computing and Media Studies uniwersytetu w <a title=\"Kioto\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kioto\">Kioto<\/a> (<a title=\"Japonia\" href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Japonia\">Japonia<\/a>)  opracowa\u0142a program komputerowy, kt\u00f3ry na podstawie trzech s\u0142\u00f3w  zaproponowanych przez u\u017cytkownika tworzy haiku, kt\u00f3re nast\u0119pnie mo\u017ce by\u0107  przez niego dopracowane. Program uczy si\u0119 na tej podstawie jego  preferencji, co wykorzystuje przy tworzeniu kolejnych utwor\u00f3w.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\">W nast\u0119pnym odcinku &#8211;\u00a0 relacja ze spotkania autorskiego z Lechem Konopi\u0144skim<\/span><em><br \/>\n<\/em><\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy wiecie co to haiku? 17 sylab i kr\u00f3tka refleksja nad \u017cyciem W wikipedii czytamy: haiku \u2013 \u017cartobliwy wers Tw\u00f3rc\u0105 haiku jest Matsuo Bash\u014d. W Japonii okresu Edo komponowanie poezji nale\u017ca\u0142o do rozrywek os\u00f3b wykszta\u0142conych, dlatego tak\u017ce Bash\u014d komponowa\u0142 wiersze w najpopularniejszym w\u00f3wczas stylu haikai na spotkaniach towarzyskich oraz notowa\u0142 wierszem wra\u017cenia w swoim dzienniku. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-885","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rok-szkolny-2011-2012"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=885"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1222,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/885\/revisions\/1222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}