{"id":3049,"date":"2016-03-15T09:36:37","date_gmt":"2016-03-15T09:36:37","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/?p=3049"},"modified":"2016-03-15T09:36:37","modified_gmt":"2016-03-15T09:36:37","slug":"o-klaudynie-potockiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/?p=3049","title":{"rendered":"O Klaudynie Potockiej"},"content":{"rendered":"

\"Klaudyna\"<\/a>Autork\u0105 niniejszego opracowania jest Wiktoria Wojciechowska klasa 1d. Powsta\u0142o ono na podstawie nagranego przez Michalin\u0119 Gramz\u0119 z kl. 1 H – wyk\u0142adu dr Grzegorza Kubackiego – Zapomniana muza romantyk\u00f3w – 180 rocznica \u015bmierci<\/em><\/strong>, wyg\u0142oszonego w Bibliotece Raczy\u0144skich 17 lutego 2016.<\/p>\n

Teofila Klaudyna z Dzia\u0142y\u0144skich Potocka\u00a0od ponad 80 lat jest patronk\u0105 V Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego w Poznaniu. Polska patriotka, opiekunka i dobry duch Wielkiej Emigracji oraz przyjaci\u00f3\u0142ka polskich tw\u00f3rc\u00f3w epoki romantyzmu. M\u00f3wi si\u0119 o niej, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105 doskona\u0142\u0105: \u201eJej ma\u0142e serce pomie\u015bci\u0107 mog\u0142o miliony ludzi\u201d. Tymi s\u0142owami wspomina\u0142 j\u0105 Juliusz S\u0142owacki. Niestety, od wielu lat pami\u0119\u0107 po Klaudynie Potockiej, powoli zanika.
\n\u201eKlaudyna Potocka. Zapomniana muza romantyk\u00f3w<\/em>. Przyczynek do nowej biografii w 180 rocznic\u0119 \u015bmierci\u201d \u2013 pod takim tytu\u0142em odby\u0142 si\u0119 17 lutego 2016 r. wyk\u0142ad w Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu. Wyk\u0142ad prowadzi\u0142 Grzegorz Kubacki, pracownik Biblioteki K\u00f3rnickiej (PAN), instytucji, kt\u00f3ra zosta\u0142a stworzona przez brata Klaudyny Potockiej \u2013 Adama Tytusa Dzia\u0142y\u0144skiego. Aktualnie funkcjonuje tylko jedna biografia Potockiej autorstwa Donaty\u00a0Ciepie\u0144ko-Zieli\u0144skiej, wydana oko\u0142o 40 lat temu. Ksi\u0105\u017cka jest bardzo rzetelna, lecz ma jeden zasadniczy mankament, zosta\u0142a wydana w czasach PRL-u i nie uwzgl\u0119dnia \u017ar\u00f3de\u0142 zagranicznych. Fascynacja pana Grzegorza postaci\u0105 Klaudyny Potockiej ma sw\u00f3j pocz\u0105tek w zorganizowanej w k\u00f3rnickim zamku w maju 2015 r. wystawie po\u015bwi\u0119conej jej osobie. P\u00f3\u0142tora godzinny wyk\u0142ad rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 opowie\u015bci\u0105 prelegenta na temat jej przodk\u00f3w. Wspomina\u0142 r\u00f3wnie\u017c o rodzicach bohaterki, Ksawerym Dzia\u0142y\u0144skim i Justynie z Dzieduszyckich.
\nPrzenie\u015bmy si\u0119 do dnia 27 sierpnia 1801 r., w kt\u00f3rym Teofila Klaudyna przychodzi na \u015bwiat. Rodzi si\u0119 w budynku zwanym \u201eklaudyn\u00f3wk\u0105\u201d, gdy\u017c zamek w K\u00f3rniku w owym czasie nie nadawa\u0142 si\u0119 do zamieszkania. Pierwsze imi\u0119 nadaje jej ojciec, \u017ceby podkre\u015bli\u0107 wi\u0119\u017a z dobrami k\u00f3rnickimi. Dzieci\u0144stwo sp\u0119dza g\u0142\u00f3wnie w K\u00f3rniku, w Poznaniu w pa\u0142acu Dzia\u0142y\u0144skich na Starym Rynku lub w Konarzewie u dziadk\u00f3w. Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci politycznej swojego ojca zwiedza Prag\u0119, Pary\u017c i Drezno. W 1807 r. przeprowadza si\u0119 do Warszawy, gdzie ojciec Klaudyny obejmuje wysoki urz\u0105d w rz\u0105dzie, proklamowanego przez Napoleona, Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Cztery lata p\u00f3\u017aniej w 1811 r. przebywa w Pary\u017cu. Tam bierze udzia\u0142 w \u015blubie Napoleona Bonaparte z Mari\u0105 Ludwik\u0105. Czas wolny przeznacza na nauk\u0119, bale oraz wizyty w teatrach i operach. T\u0142umaczy dzie\u0142a z francuskiego i angielskiego na polski, gdy\u017c perfekcyjnie w\u0142ada tymi j\u0119zykami. Znakomicie ta\u0144czy. Wspomina si\u0119, \u017ce cz\u0119sto na rozmaitych balach by\u0142a wywo\u0142ywana, stawiano j\u0105 na sto\u0142ku i proszono o pokaz zdalno\u015bci tanecznych. W wieku lat dziewi\u0119ciu okre\u015blano j\u0105 mianem \u201ela petit Polonaise\u201d czyli ma\u0142ej Polki. Po \u015bmierci ojca Ksawerego w 1817 r. wyje\u017cd\u017ca z matk\u0105 do Pary\u017ca na kilka lat. Wraz z matk\u0105 odwiedza francuskiego artyst\u0119 portrecist\u0119 \u2013 J\u00f3zefa Bordesa, u kt\u00f3rego panie sk\u0142adaj\u0105 zam\u00f3wienie na swoje portrety. Artysta, oszo\u0142omiony urod\u0105 Klaudyny, ofiarowuje jej w prezencie w\u0142asnor\u0119cznie naszkicowany portrecik Napoleona Bonaparte. Po powrocie do Polski, po uko\u0144czeniu dwudziestu lat, w Rogalinie zak\u0142ada salon, gdzie damy spotykaj\u0105 si\u0119 i dyskutuj\u0105 na r\u00f3\u017cne tematy. Tam te\u017c po raz pierwszy dochodzi do spotkania z Bernardem Potockim, z kt\u00f3rym w 1925 r. bierze \u015blub. Skromna ceremonia za\u015blubin, w kt\u00f3rej uczestniczy m\u0142oda para, \u015bwiadkowie oraz ksi\u0105dz, odbywa si\u0119 w konarzewskim ko\u015bciele. Zaraz po \u015blubie ma\u0142\u017conkowie dosiadaj\u0105 koni i udaj\u0105 si\u0119 do zameczku znajduj\u0105cego si\u0119 w dobrach k\u00f3rnicko-trzebawskich. Ma\u0142\u017conek Klaudyny Bernard to wysoki m\u0119\u017cczyzna o\u00a0 bia\u0142ej cerze, jasnorudych g\u0119stych w\u0142osach, m\u00f3wi\u0105cy prawie tylko po francusku. M\u00f3wiono o nim, \u017ce gdyby m\u00f3g\u0142, dowcipem zbawi\u0142by Polsk\u0119. Natomiast Emilia Szczawiecka opisuje pani\u0105 Potock\u0105 nast\u0119puj\u0105co: \u201edo\u015b\u0107 wysoka i smuk\u0142a, kibi\u0107 wiotka i pe\u0142na wdzi\u0119ku. Rysy twarzy niezupe\u0142nie regularne, nies\u0142ychanie poci\u0105gaj\u0105ce. Oczy pe\u0142ne wyrazu i anielski u\u015bmiech.\u201d Nadchodzi rok 1831, czas powstania listopadowego, podczas kt\u00f3rego Polka nie pr\u00f3\u017cnuje. Anga\u017cuje si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105, mi\u0119dzy innymi w Towarzystwie Dobroczynno\u015bci Patriotycznej Kobiet. Tego samego roku do powstania do\u0142\u0105cza przyjaci\u00f3\u0142ka Potockiej, Emilia Szczaniecka. Dwie Wielkopolanki opiekuj\u0105 si\u0119 rannymi powsta\u0144cami, zyskuj\u0105c szybko ich zaufanie i przyja\u017a\u0144. Z inicjatywy kobiet powstaje tzw. lazaret pozna\u0144ski w Pa\u0142acu \u0141ubie\u0144skich, gdzie nios\u0105 pomoc rodakom. W jednym ze wspomnie\u0144 dotycz\u0105cych Klaudyny Potockiej opisuje si\u0119 j\u0105 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eJak duch opieku\u0144czego anio\u0142a, s\u0142owami pociechy wlewa spok\u00f3j w cierpi\u0105cych. Nad wszystkimi czuwa jak siostra\u2026\u201d. Jesieni\u0105 1831 roku, z powodu nasilaj\u0105cej si\u0119 w Wielkopolsce germanizacji, Klaudyna sp\u0119dza ostatnie chwile na rodzinnej ziemi. Wraz z m\u0119\u017cem spieni\u0119\u017caj\u0105 sw\u00f3j maj\u0105tek i udaj\u0105 si\u0119 do Drezna. Ju\u017c nigdy do Wielkopolski nie wraca. W Dre\u017anie w\u00f3wczas koncentruje si\u0119 m\u0142oda emigracja zwany p\u00f3\u017aniej kwiatem m\u0142odzie\u017cy polskiej. Klaudyna Potocka i jej m\u0105\u017c lokuj\u0105 si\u0119 w mieszkanku na Starym Mie\u015bcie. Do tego samego budynku wprowadza si\u0119 p\u00f3\u017aniej matka Klaudyny \u2013 Justyna z Dzieduszyckich. P\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej w tej samej kamienicy zamieszkuje r\u00f3wnie\u017c Juliusz S\u0142owacki. Klaudyna zostaje nazwana \u201edobrym anio\u0142em drezde\u0144skiej emigracji\u201d. Nawi\u0105zuje nowe znajomo\u015bci, zawiera przyja\u017anie i oczywi\u015bcie niesie pomoc ludziom w chorobie. W kr\u0119gu otaczaj\u0105cych j\u0105 Polak\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119, mi\u0119dzy innymi: genera\u0142 J\u00f3zef Bem, ksi\u0105\u017c\u0119 Janusz Czetwerty\u0144ski, Wincenty Pol, Stefan Garczy\u0144ski, Stefan Witwicki, Ignacy Domeyko, Antoni Edward Odyniec oraz Adam Mickiewicz. W styczniu 1932 roku Stefan Garczy\u0144ski zostaje zwolniony ze s\u0142u\u017cby wojskowej ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j stan zdrowia \u2013 choruje na gru\u017alic\u0119. Przybywa do Drezna, gdzie zamieszkuje w domu Klaudyny Potockiej, kt\u00f3ra si\u0119 nim opiekuje. Pocz\u0105tkowo Garczy\u0144ski nie wykazuje ch\u0119ci spotkania z Polk\u0105, uwa\u017ca \u017ce wszystkie zachwyty pod jej adresem s\u0105 przesadzone. Wkr\u00f3tce ulega urokowi swojej opiekunki i nazywa j\u0105 anio\u0142em str\u00f3\u017cem i pocieszycielem. To, w jaki spos\u00f3b Klaudyna dba o Graczy\u0144skiego, wspaniale opisuj\u0105 s\u0142owa Adama Mickiewicza: \u201eTa kobieta \u017cycia ma na chyba par\u0119 godzin, a przecie\u017c znajduje si\u0142y na s\u0142u\u017cenie innym. Jak anio\u0142 opieku\u0144czy utrzymuje dusz\u0119 w Stefanie. Ta kobieta godzi si\u0119 rodzajem ludzkim i mo\u017ce natchn\u0105\u0107 znowu wiar\u0119 w cnot\u0119 i dobro\u0107 na ziemi\u201d. \u00a0Pomimo problem\u00f3w finansowych, nikomu nie odmawia pomocy. Dnia 28 marca 1832 roku bohaterka po raz pierwszy spotyka si\u0119 z Adamem Mickiewiczem. Poeta, zainspirowany postaci\u0105 Klaudyny, dedykuje jej wiersz. Podczas pobytu w Dre\u017anie, wynajmuje nad Potockimi mieszkanie, w kt\u00f3rym powstaj\u0105 fragmenty III cz\u0119\u015bci \u201eDziad\u00f3w\u201d. Wiadomo, \u017ce to tutaj autor \u201ePana Tadeusza\u201d pewnego wieczoru zasiad\u0142 do pisania i zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 Wielk\u0105 Improwizacj\u0119. Pisa\u0142 tak d\u0142ugo, a\u017c z wycie\u0144czenia nie straci\u0142 przytomno\u015bci. Zanim jednak tak si\u0119 sta\u0142o, zd\u0105\u017cy\u0142 zapuka\u0107 nog\u0105 w pod\u0142og\u0119, wyzywaj\u0105c pa\u0144stwa Potockich na pomoc. Klaudyna, dowiedziawszy si\u0119 o zaistnia\u0142ej sytuacji, pobieg\u0142a do Mickiewicza, kt\u00f3ry poprosi\u0142 j\u0105 o zachowanie zapisanych papier\u00f3w. R\u0119kopis poety trafi\u0142 p\u00f3\u017aniej w r\u0119ce Ignacego Domeyko, a obecnie znajduj\u0105 si\u0119 w Bibliotece Polskiej w Pary\u017cu. Klaudyna, opr\u00f3cz \u015bwiadczenia pomocy humanitarnej, odwiedza opery, p\u0142ywa \u0142odzi\u0105 po Elbie oraz odbywa przeja\u017cd\u017cki konne. Uczestniczy r\u00f3wnie\u017c, wsp\u00f3lnie mi\u0119dzy innymi z Adamem Mickiewiczem i Stefanem Graczy\u0144skim, w wyprawie do Szwajcarii sakso\u0144skiej w 1932 roku. Stan zdrowie bohaterki w kolejnych latach ulega pogorszeniu. W wakacje 1832 roku udaje si\u0119 do Szwajcarii w celach leczniczych, gdzie dowiaduje si\u0119 o polipach na sercu. W li\u015bcie do swojego brata pisze nast\u0119puj\u0105co: \u201eKto\u015b pisa\u0142, \u017ce wszystkie twoje dzieci mocno s\u0105 wychudzone po kokluszu. Jestem z nimi w doskona\u0142ej harmonii. M\u00f3j szkielet jest w najkompletniejszym os\u0142abieniem. Nie opuszczam prawie kanapy\u2026\u201d. Mimo pogarszaj\u0105cego \u00a0stanu zdrowia, \u00a0nie opuszcza jej entuzjazm. W tym czasie nie ma u jej boku Barnarda Potockiego. Z tego powodu wyje\u017cd\u017ca do Genewy, gdzie sp\u0119dza 3 lata. Przyja\u017a\u0144 z Mickiewiczem kwitnie. Powstaje medal z br\u0105zu z podobizn\u0105 Klaudyny, kt\u00f3ry przygotowuje rze\u017abiarz Dawid pod bacznym okiem Mickiewicza. W roku 1835 Polka bierze czynny udzia\u0142 w pracach rozwijaj\u0105cego si\u0119 w tamtych czasach Komitetu M\u0142odej Polski w Szwajcarii. Jako jedyna Polka zostaje odznaczona z\u0142otym medalem Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Monthyona i Frankilna za \u201epo\u015bwi\u0119cenie w opatrywaniu i piel\u0119gnowaniu w szpitalach warszawskich rannych w wojnie 1831 roku, bez r\u00f3\u017cnicy, czy rannym by\u0142 jej rodak czy nieprzyjaciel, czy nieprzyjaciel\u2019\u2019 b\u0119d\u0105cym docenieniem jej zaanga\u017cowania podczas powstania listopadowego. Stan zdrowia Klaudyny jest krytyczny, ca\u0142y czas znajduje si\u0119 pod bacznym okiem lekarza J\u00f3zefa Szczapi\u0144skiego. Mimo to w grudniu 1935 roku podejmuj\u0119 decyzj\u0119 o przeprawie z Genewy do Drezna, by ostatni raz odwiedzi\u0107 matk\u0119. Niestety, nie otrzymuje paszportu i na fa\u0142szywych dokumentach udaje si\u0119 do Saksonii, lecz po kilkunastu godzinach zmuszona jest opu\u015bci\u0107 miasto. Par\u0119 miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105 otrzymuje wspania\u0142\u0105 nowin\u0119, \u017ce spodziewa si\u0119 dziecka. Na wiosn\u0119 1836 roku Polka wzywa m\u0119\u017ca, by wr\u00f3ci\u0142 do domu, gdy\u017c s\u0142abnie coraz bardziej.
\nKlaudyna Potocka, wydaje ostatnie tchnienie w ramionach m\u0119\u017ca 6 czerwca 1836 roku. Umiera w si\u00f3dmym miesi\u0105cu ci\u0105\u017cy. Poch\u00f3wek odbywa si\u0119 na cmentarzu Plainpalais w Genewie w obecno\u015bci Dybowskiego oraz doktora Szczapi\u0144skiego. Lekarz, po \u015bmierci swojej pacjentki, porzuci\u0142 medycyn\u0119 i ju\u017c nigdy nie powr\u00f3ci\u0142 do tego zawodu.
\nW dniu pogrzebu bi\u0142y dzwony w Strasburgu i Brukseli. W Genewie wszystkie sklepy by\u0142y zamkni\u0119te. W tych miastach odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c msze ku pami\u0119ci Klaudyny Potockiej. Emilia Szczaniecka, przyjaci\u00f3\u0142ka Polki, przybywa na gr\u00f3b dopiero po 4 latach. Opisuje to wydarzenie w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eNa samym \u015brodku cmentarza po lewej stronie od \u015bcie\u017cki, znale\u017ali\u015bmy krat\u0119 \u017celazn\u0105, otoczony gr\u00f3b, a na niej kamie\u0144 z prostym napisem: \u201eTu le\u017c\u0105 zw\u0142oki Klaudyny z Dzia\u0142y\u0144skich Potockiej, urodzonej na wsi K\u00f3rniku 1801 r., zmar\u0142ej na wygnaniu w Genewie 8 czerwca 1836 r. Niech odpoczywa w pokoju\u201d. W 1879 r., z powodu likwidacji cmentarza, na kt\u00f3rym pochowana zosta\u0142a Klaudyna Potocka, jej szcz\u0105tki zosta\u0142y przeniesione i z\u0142o\u017cone na paryskim cmentarzu polskim Montmorency. Patriotka, opiekunka biednych, schorowanych i poszkodowanych zosta\u0142a patronk\u0105 Stowarzyszenia Os\u00f3b Niepe\u0142nosprawnych \u201eKlaudynka\u201d w rodzinnym K\u00f3rniku. Jej imieniem zosta\u0142a nazwana jedna z ulic w Poznaniu oraz V Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce. W pozna\u0144skim ko\u015bciele \u015aw. Wojciecha znajduje si\u0119 tablica po\u015bwi\u0119cona jej osobie.
\nPi\u0119kne s\u0142owa genera\u0142owej Benigny Ma\u0142achowskiej s\u0105 najlepszym podsumowaniem \u017cycia naszej bohaterki i odzwierciedlenia jej najwa\u017cniejszych cech: \u201eNikt jej nie zast\u0105pi, nikt nie zr\u00f3wna temu po\u015bwi\u0119ceniu si\u0119 dla ludzko\u015bci i mi\u0142o\u015bci bratniej. Klaudyna Potocka by\u0142a wzorem cn\u00f3t po\u015bwi\u0119cenia dla ojczyzny i mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Nie dosy\u0107 jest zap\u0142aka\u0107 nad tym zgonem; nale\u017cy przechowa\u0107 pami\u0119\u0107 cn\u00f3t, nale\u017cy je na\u015bladowa\u0107\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autork\u0105 niniejszego opracowania jest Wiktoria Wojciechowska klasa 1d. Powsta\u0142o ono na podstawie nagranego przez Michalin\u0119 Gramz\u0119 z kl. 1 H – wyk\u0142adu dr Grzegorza Kubackiego – Zapomniana muza romantyk\u00f3w – 180 rocznica \u015bmierci, wyg\u0142oszonego w Bibliotece Raczy\u0144skich 17 lutego 2016. Teofila Klaudyna z Dzia\u0142y\u0144skich Potocka\u00a0od ponad 80 lat jest patronk\u0105 V Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego w Poznaniu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-3049","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-o-naszej-patronce-klaudynie-potockiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3049"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3052,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3049\/revisions\/3052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.vlo.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}